Había una vez una mujer llamada Lidia Huayllas que vivía al pie de una hermosa montaña en Bolivia. Toda su vida, Lidia y sus amigas habían cocinado para los alpinistas antes de que salieran de los campamentos para escalar la montaña. Lidia los veía ponerse el casco, ajustarse la mochila, atarse bien las botas y llenar sus botellas de agua. Veía sus expresiones de emoción antes de la aventura. Lidia y las otras mujeres no sabían qué se sentía estar en la cima de una montaña. En cambio, sus maridos y sus hijos sí. Ellos trabajaban como guías y maleteros de los alpinistas, llevaban grupos de escaladores a salvo hasta la cima y los acompañaban de regreso, mientras las mujeres se quedaban en el campo, en el valle. Un día, Lidia les dijo a sus amigas: —Subamos la montaña y veámoslo con nuestros propios ojos. Mientras las mujeres se ponían las botas y los crampones bajo sus características faldas coloridas, llamadas cholitas, los hombres se burlaron. —No pueden ir vestidas con cholitas —les dijeron—. Tienen que usar ropa adecuada para escalar. —Tonterías —dijo Lidia mientras se ataba el casco—. Podemos ponernos lo que queramos. ¡Somos las cholitas escaladoras! A pesar de las tormentas de nieve y las intensas ventiscas, Lidia y sus amigas escalaron cima tras cima. —Somos fuertes. Queremos escalar ocho montañas —decían. Es probable que, al mismo tiempo que lees su historia, ellas estén ascendiendo entre la nieve, emocionadas de ver el mundo desde una cima diferente, mientras el viento agita sus faldas coloridas.
Ժամանակին մի կին կար ՝ Լիդիա Հուայլաս անունով, որն ապրում էր Բոլիվիայի մի գեղեցիկ լեռան ստորոտում: Իրենց ամբողջ կյանքի ընթացքում Լիդիան և նրա ընկերները կերակուր էին պատրաստում լեռնագնացների համար ՝մինչ նրանց ճամբարը լքելը և լեռը բարձրանալը: Լիդիան հետևում էր նրանց սաղավարտները դնելուն, ուսապարկը հարմարեցնելուն, կոշիկները լավ կապելուն և ջրի շշերը լցնելուն: Ճամփորդությունից առաջ նկատում էր նրանց հուզմունքը: Լիդիան և մյուս կանայք չգիտեին, թե ինչպիսի զգացողություն է լեռան գագաթին հայտնվելը: Սակայն, նրանց ամուսիններն ու որդիները լավ գիտեին: Նրանք աշխատում էին որպես լեռնագնացների ուղեկիցներ և բեռնակիրներ, ալպինիստների խմբերին անվտանգ վերև էին տանում և ետ ուղեկցում, մինչ կանայք մնում էին դաշտում, ձորում: Մի օր Լիդիան ասաց իր ընկերներին. «Եկեք բարձրանանք լեռը և այն մեր աչքերով տեսնենք»: Մինչ կանայք հագնում էին մագլցման համար նախատեսված կոշիկներն իրենց բնորոշ գույնզգույն կիսաշրջազգեստների տակից, որոնք կոչվում էին չոլիտաներ, տղամարդիկ ծաղրում էին նրանց: «Նրանք չեն կարող չոլիտաներով բարձրանալ », – ասում էին նրանք։ «Նրանք պետք է մագլցման համար նախատեսված հագուստ կրեն՝ լեռ բարձրանալու համար»: «Անհեթեթություն», – ասաց Լիդիան՝ կապելով սաղավարտը։ «Մենք կարող ենք հագնել այն, ինչ ուզում ենք։ Մենք չոլիտաներով ալպինիստներն ենք»: Չնայած ուժեղ ձնաբուքին, Լիդիան և նրա ընկերները բարձրանում էին բարձրունքից բարձրունք: «Մենք ուժեղ ենք: Մենք ուզում ենք բարձրանալ ութ լեռ», – ասում էին նրանք: Հավանաբար, երբ կարդում եք նրանց պատմությունը, նրանք միևնույն ժամանակ բարձրանում են ձյան միջով ՝ ոգևորված տեսնելու աշխարհը այլ գագաթից, մինչդեռ քամին ցնցում է նրանց գույնզգույն կիսաշրջազգեստները:
Մելինե Մարտիրոսյան 