Category: Թարգմանություններ

Մուլտֆիլմի հայերեն սուբտիտրերով տարբերակը այստեղ։

Շատ ժամանակներ առաջ արևոտ Իսպանիայում Ֆերդինանդ անունով մի ցլիկ էր ապրում։ Մնացած բոլոր փոքրիկ ցլերը, որոնց հետ նա ապրում էր, վազվզում էին, ցատկոտում էին և գլուխներն իրար էին հարվածում, բայց ոչ Ֆերդինանդը։ Նա իր սիրելի տեղը ուներ արոտավայրում՝ կաղնու ծառի տակ և կարող էր ամբողջ օրը հանգիստ նստել ծառի ստվերում և ծաղիկները հոտոտել։ Երբեմն նրա մայրը, որը կով էր, անհանգստանում էր նրա համար, քանի որ մտածում էր, որ միայնակ է իրեն զգում.
֊Ֆերդինա՛նդ, ինչու՞ դու չես խաղում մնացած բոլոր ցլիկների հետ ու չես կռվում նրանց հետ։
Բայց Ֆերդինանդը միայն գլուխն էր թափ տալիս.
֊Ինձ ավելի շատ այստեղ է դուր գալիս, հանգիստ կարող եմ նստել ու ծաղիկները հոտոտել։
Չնայած նրան, որ մայրը կով էր, հասկացող էր և այդ պատճառով էլ թույլ էր տալիս նրան պարզապես նստել այնտեղ և երջանիկ լինել։ Տարիներն անցնում էի և Ֆերդինանդը մեծացավ ու մեծացավ այնքան, որ արդեն շատ մեծ ու ուժեղ էր։ Բոլոր մնացած ցլերը ամենից շատ ուզում էին Մադրիդում մասնակցել ցլամարտի, բայց ոչ Ֆերդինանդը։ Նա դեռ սիրում էր հանգիստ նստել կաղնու ծառի տակ և հոտոտել ծաղիկները։
Մի օր հինգ տարօրինակ գլխարկներով տղամարդիկ եկան ընտրելու ամենամեծ, ամենաարագ, ամենակոպիտ ցլին՝ ցլամարտին մասնակցելու համար։ Բոլոր ցլերը սկսեցին վազել, ցատկոտել, գլուխները հարվածել, որպեսզի ցույց տային տղամարդկանց, թե ինչքան ուժեղ ու կատաղի են և որպեսզի իրենց ընտրեն։ Բայց ոչ Ֆերդինանդը։ Նա գիտեր, որ իրեն չեն ընտրելու և չէր անհանգստանում դրա համար։ Այդ պատճառով նա գնաց իր սիրելի կաղնու ծառի տակ, բայց չնկատեց, թե որտեղ է նստում և նստեց իշամեղվի վրա։ Եվ հետո նա սկսեց վազել խելագարի նման՝ խռմփացնելով ու ոռնալով, ցատկելով վեր ու եղջյուրները գետինը խրելով։ Հինգ տղամարդիկ տեսան նրան և բոլորը ուրախությամբ բացականչեցին.
֊Հիասքանչ է, հենց նա է մեզ պետք։
Այսպիսով՝ նրանք ցլամարտի համար նրան տարան Մադրիդ։
Ինչ օր էր։ Ամենուրեք դրոշներ էին ու բարձր երաժշտություն էր լսվում։ Նրանք շքերթ անցկացրեցին մարտադաշտում։ Սկզբում ներս մտան բանդերիլիերոները, հետո՝ պիկադոները։ Հետո եկավ բոլորից ամենահպարտը՝ մատադորը։ Բոլորից հետո ցուլն էր։ Ինձ թվում է գուշակեցիք ով էր։ Ֆերդինանդը։ Բոլորը կոչում էին նրան կատաղի Ֆերդինանդ։ Բոլոր բանդերիլիերոները վախենում էին նրանից, և պիկադորները նույնպես վախենում էին նրանից, և նույնիսկ մատադորն էր վախեցած: Երբ Ֆերդինանդ տեսավ գեղեցիկ ծաղիկները, նա վազեց դեպի մարտադաշտը։ Բոլորը բացականչեցին, քանի որ կարծեցին, թե նա գնում է կատաղի կռվելու։ Բայց երբ նա հասավ մարզադաշտի կենտրոն, հանգիստ նստեց և հոտոտեց ծաղիկները։ Բանդերիլերոները զայրացած էին, պիկադորները պարզապես խելագարված էին վրդովմունքից, և մատադորը նյարդայնացած բղավում էր.
֊Արի՛, կռվի՛ր։ Ի՞նչն է պատճառը։ Կատաղի եղի՛ր։
Մատադորը սարսափելի դեմքեր էր ցույց տալիս, բայց Ֆերդինանդը պարզապես նստել էր ու հոտոտում էր ծաղիկները։ Մատադորը կատաղած էր։  Նա փշուր֊փշուր արեց իր թուրը, սկսեց ոտքերով գետնին հարվածել, պոկել իր մազերը, բայց Ֆերդինանդը դեռ հանգիստ նստած, հոտոտում էր ծաղիկները։ Նա աղաչում էր Ֆերդինանդին.
֊Խնդրում եմ, խնդրում եմ մի բան արա, մի բան։
Մատադորը սկսեց լացել։ Նա չկարողացավ ցուցադրել իր հանդերձանքն ու թուրը։ Այսպիսով՝ Ֆերդինանդին ետ ուղարկեցին։ Որքան ես գիտեմ, նա դեռ նստած է իր սիրելի կաղնու ծառի տակ և վայելում է ծաղիկների բույրը:
Եվ նա երջանիկ է:

Había una vez una mujer llamada Lidia Huayllas que vivía al pie de una hermosa montaña en Bolivia. Toda su vida, Lidia y sus amigas habían cocinado para los alpinistas antes de que salieran de los campamentos para escalar la montaña. Lidia los veía ponerse el casco, ajustarse la mochila, atarse bien las botas y llenar sus botellas de agua. Veía sus expresiones de emoción antes de la aventura. Lidia y las otras mujeres no sabían qué se sentía estar en la cima de una montaña. En cambio, sus maridos y sus hijos sí. Ellos trabajaban como guías y maleteros de los alpinistas, llevaban grupos de escaladores a salvo hasta la cima y los acompañaban de regreso, mientras las mujeres se quedaban en el campo, en el valle. Un día, Lidia les dijo a sus amigas: —Subamos la montaña y veámoslo con nuestros propios ojos. Mientras las mujeres se ponían las botas y los crampones bajo sus características faldas coloridas, llamadas cholitas, los hombres se burlaron. —No pueden ir vestidas con cholitas —les dijeron—. Tienen que usar ropa adecuada para escalar. —Tonterías —dijo Lidia mientras se ataba el casco—. Podemos ponernos lo que queramos. ¡Somos las cholitas escaladoras! A pesar de las tormentas de nieve y las intensas ventiscas, Lidia y sus amigas escalaron cima tras cima. —Somos fuertes. Queremos escalar ocho montañas —decían. Es probable que, al mismo tiempo que lees su historia, ellas estén ascendiendo entre la nieve, emocionadas de ver el mundo desde una cima diferente, mientras el viento agita sus faldas coloridas.

Ժամանակին մի կին կար ՝ Լիդիա Հուայլաս անունով, որն ապրում էր Բոլիվիայի մի գեղեցիկ լեռան ստորոտում: Իրենց ամբողջ կյանքի ընթացքում Լիդիան և նրա ընկերները կերակուր էին պատրաստում լեռնագնացների համար ՝մինչ նրանց ճամբարը լքելը և լեռը բարձրանալը: Լիդիան հետևում էր նրանց սաղավարտները դնելուն, ուսապարկը հարմարեցնելուն, կոշիկները լավ կապելուն և ջրի շշերը լցնելուն: Ճամփորդությունից առաջ նկատում էր նրանց հուզմունքը: Լիդիան և մյուս կանայք չգիտեին, թե ինչպիսի զգացողություն է լեռան գագաթին հայտնվելը: Սակայն, նրանց ամուսիններն ու որդիները լավ գիտեին: Նրանք աշխատում էին որպես լեռնագնացների ուղեկիցներ և բեռնակիրներ, ալպինիստների խմբերին անվտանգ վերև էին տանում և ետ ուղեկցում, մինչ կանայք մնում էին դաշտում, ձորում: Մի օր Լիդիան ասաց իր ընկերներին. «Եկեք բարձրանանք լեռը և այն մեր աչքերով տեսնենք»: Մինչ կանայք հագնում էին մագլցման համար նախատեսված կոշիկներն իրենց բնորոշ գույնզգույն կիսաշրջազգեստների տակից, որոնք կոչվում էին չոլիտաներ, տղամարդիկ ծաղրում էին նրանց: «Նրանք չեն կարող չոլիտաներով բարձրանալ », – ասում էին նրանք։ «Նրանք պետք է մագլցման համար նախատեսված հագուստ կրեն՝ լեռ բարձրանալու համար»: «Անհեթեթություն», – ասաց Լիդիան՝ կապելով սաղավարտը։ «Մենք կարող ենք հագնել այն, ինչ ուզում ենք։ Մենք չոլիտաներով ալպինիստներն ենք»: Չնայած ուժեղ ձնաբուքին, Լիդիան և նրա ընկերները բարձրանում էին բարձրունքից բարձրունք: «Մենք ուժեղ ենք: Մենք ուզում ենք բարձրանալ ութ լեռ», – ասում էին նրանք: Հավանաբար, երբ կարդում եք նրանց պատմությունը, նրանք միևնույն ժամանակ բարձրանում են ձյան միջով ՝ ոգևորված տեսնելու աշխարհը այլ գագաթից, մինչդեռ քամին ցնցում է նրանց գույնզգույն կիսաշրջազգեստները:

Había una vez una reina que sentía desprecio por su esposo. Se llamaba Catalina y su esposo, Pedro, era emperador de Rusia. Los rusos consideraban que el emperador era malvado y arrogante. Catalina sabía que ella sería mejor gobernante de su patria. Lo único que necesitaba era encontrar la manera de reemplazar a su marido. Seis meses después de haber sido nombrado emperador, Pedro se tomó unas vacaciones y se fue sin Catalina. Ella vio ahí su oportunidad. Dio un discurso inspirador a los soldados reales y los convenció de ponerse de su lado. Dejaron de ser leales a Pedro para ser leales a Catalina, y un sacerdote la declaró la nueva gobernante de Rusia. Al poco tiempo se mandó hacer una magnífica corona que estuviera a su altura. Una de las primeras cosas que hizo como emperadora fue mandar arrestar y encarcelar a su esposo. Los alfareros de la magnífica corona de Catalina tardaron dos meses en terminarla. Estaba hecha de oro y plata, y tenía 4936 diamantes, setenta y cinco perlas y un enorme rubí hasta arriba. Durante su reinado, Catalina extendió el Imperio ruso al ganar varias guerras y sofocar revueltas. Mucha gente la envidiaba por ser una mujer tan poderosa. Decían cosas horribles de ella a sus espaldas mientras estaba viva, y cuando murió empezaron a decir que debió haberse caído por el excusado. De hecho, Catalina murió en su cama y fue enterrada en una suntuosa tumba de oro en la catedral de San Pedro y San Pablo en San Petersburgo.

Ժամանակին մի թագուհի կար, որն արհամարհանքով էր վերաբերվում իր ամուսնուն: Նրա անունը Եկատերինա էր, իսկ ամուսինը ՝ Պետրոսը, Ռուսաստանի կայսրն էր: Ռուսները կայսրին չար ու ամբարտավան էին համարում: Եկատերինան գիտեր, որ ինքը իր երկրի համար ավելի լավ կառավարիչ կլինի: Նրան անհրաժեշտ էր միայն գտնել ամուսնուն փոխարինելու միջոց: Կայսր նշանակվելուց վեց ամիս անց, Պետրոսը արձակուրդ վերցրեց և հեռացավ առանց Եկատերինայի: Դա շատ լավ հնարավորություն էր: Նա ոգեշնչող ելույթ ունեցավ արքայական զինվորների առջև և համոզեց նրանց կանգնել իր կողքին: Նրանք դադարեցին հավատարիմ մնալ Պետրոսին ՝ Եկատերինային հավատարիմ լինելու համար, և մի քահանա նրան նշանակեց Ռուսաստանի նոր տիրակալ: Շատ չանցած ՝ նրան համապատասխան մի հոյակապ թագ պատրաստվեց: Որպես կայսրուհի կատարած առաջին հրամաններից մեկը՝ ամուսնուն ձերբակալելն ու բանտարկելն էր: Եկատիրինայի հոյակապ թագի բրուտագործներից պահանջվեց երկու ամիս այն ամբողջովին ավարտելու համար: Այն պատրաստված էր ոսկուց և արծաթից և ուներ 4936 ադամանդ, յոթանասունհինգ մարգարիտ և վերևում հսկայական ռուբին: Իր գահակալության ընթացքում Եկատիրինան ընդարձակեց Ռուսական կայսրությունը ՝ հաղթելով մի քանի պատերազմներ և մի շարք ապստամբություններ կազմակերպելով: Շատերը նախանձում էին նրան այդքան հզոր կին լինելու համար: Նրանք սարսափելի բաներ էին ասում նրա թիկունքում, մինչ նա կենդանի էր։ Այսպիսով, Եկատերինան մահացավ իր անկողնում և թաղվեց Սանկտ Պետերբուրգի Սուրբ Պետրոս և Սուրբ Պողոս տաճարներում գտնվող շքեղ ոսկե գերեզմանում:

Մի պառավ կին կար: Նրա տնակը անտառից ոչ հեռու էր: Նա հավաքում էր թփերը և տանում էր գյուղ: Նա այդպիսով վաստակում էր իր հացը: Կինը ապրում էր միայնակ, վախենում էր չար մարդկանցից և գիշերը ամուր փակում էր դռներն ու պատուհանները:

Մի գիշեր ուժեղ անձրև եկավ: Խրճիթը ցնցվեց։ Հանկարծ մեկը թակեց դուռը: Պառավը վախեցավ, վեր թռավ.

– Ով է այնտեղ?

Դրսում ասում են.

-Բաց, խնդրում եմ: Ես մոլորվել եմ անտառում, թույլ տուր գիշերել:

-Ո՞վ ես դու:

-Խոսե:

Պառավը չլսեց և կրկին հարցրեց.

-Ո՞վ ես։

Ճանապարհորդը մտածեց, որ կինը հարցնում է իր լրիվ անունը: Նա բարձրաձայն գոռաց.

-Խոսե Անտոնիո Անդրես Խեզուս Ֆերնանդես:

Պառավը լսեց սա ու ասաց.

-Ոչ, սիրելիս, գնա այնտեղ, որտեղից եկել ես, իմ տնակում դուք բոլորդ չեք տեղավորվի:

Había una anciana. Su cabaña no estaba lejos del bosque. Recogió los arbustos y los llevó al pueblo. Así es como se ganó el pan. La mujer vivía sola, tenía miedo de la gente malvada, cerraba las puertas y ventanas herméticamente por la noche.

Llovió mucho una noche. La  choza se estremeció. De repente, alguien llamó a la puerta. La anciana se asustó, se levantó de un salto:

-¿Quién está ahí?

Dicen afuera.

-Abrir porfavor. Me perdí en el bosque, déjame pasar la noche.

-¿Quién eres tú?

-Jose.

La anciana no escuchó y volvió a preguntar.

-¿Quién eres tú?

El viajero pensó que la mujer estaba preguntando por su nombre completo. Gritó fuerte.

-José Antonio Andrés Jesús Fernández.

La anciana escuchó esto y dijo:

-No, cariño, ve de donde vienes, no caben todos en mi camarote.

Un dia, una jovencita tomo un libro titulado El primer libro de radio y electronica de los chicos. «No soy un chico -penso Valerie-, pero ¿eso que importa? ¡Esto es fascinante!». Cuando su papa tomo la television para arreglarla, Valerie quiso ayudar. -Esto es demasiado complicado para las niñas -dijo su padre, pero ella queria descubrir como funcionaban las cosas. Al terminar la universidad, consiguio un puesto importante en la NASA para trabajar en algo mucho mas complicado que una television: el primer satelite del mundo. El Landsat 1 fue lanzado al espacio y envio de regreso imagenes de la Tierra que ayudaron a predecir los patrones del clima y los ciclos de los cultivos. Un dia, Valerie visito un museo de ciencias y vio algo que cambio su vida. ¡Era un foco sin conexiones que brillaba muy fuerte! ¿Como conseguian eso? La respuesta era una astuta ilusion optica creada por un segundo foco oculto y espejos concavos que hacian parecer que el primer foco estaba encendido. Eso le dio una gran idea a Valerie. Comenzo a investigar en la NASA los espejos concavos y la luz, y se le ocurrio un invento brillante llamado transmisor de ilusion. Esta increible pieza tecnologica se sigue usando en los programas de exploracion especial de la NASA, y cientificos como Valerie estan desarrollando formas de utilizarlo para ver el interior del cuerpo humano. Algun dia, ¡hasta podria proyectar videos 3D desde tu television directo a tu sala! -Descubre lo que quieres, enfrenta al poder, vive sin limites -dice Valerie-. No lo descubriras siguiendo las regalas y escuchando obedientemente.

Մի օր երիտասարդ մի կին վերցրեց «Առաջին էլեկտրոնային և ռադիո գիրքը տղաների համար» վերնագրով մի գիրք։ —Ես տղա չեմ,- մտածեց Վալերիան,- բայց ի՞նչ նշանակություն ունի: Սա ինձ հետաքրքիր է: Երբ հայրը հեռուստացույցը վերանորոգում էր, Վալերիան ցանկացավ օգնել: «Սա շատ բարդ է աղջիկների համար», – ասաց հայրը, բայց նա ուզում էր պարզել, թե ինչպես են դրանք աշխատում։ Ավարտելով համալսարանը, նա ՆԱՍԱ-ում ստացավ կարևոր պաշտոն ՝ աշատելով ավելի բարդ բաների վրա, քան հեռուստացույցն էր։ Օրինակ՝ աշխարհի առաջին արբանյակը։ Landsat 1-ը ուղարկվեց տիեզերք և արվեցին Երկրի առաջին պատկերները, որոնք օգնում էին կանխատեսել եղանակը։ Մի օր Վալերիան այցելեց գիտության թանգարան և տեսավ մի բան, որը փոխեց նրա կյանքը: Մի անլար լամպ էր, որը ուժգին լույս էր տալիս։ Ինչպե՞ս է դա նրանց մոտ ստացվել։ Պատասխանը խորամանկ օպտիկական պատրանք էր, որը ստեղծվել էր թաքնված երկրորդ լուսավորության և անդրադարձնող հայելիների կողմից, որոնք կարծես շարունակում էին լույս արձակել։ Դա Վալերիային հիանալի գաղափար տվեց: Նա սկսեց անդրադարձնող հայելիների և լույսի ուսումնասիրությունը ՆԱՍԱ- ում, և հայտնաբերեց մի փայլուն գյուտ, որը կոչվում է պատրանք փոխանցող: Տեխնոլոգիայի այս անհավատալի գյուտը դեռևս օգտագործվում է ՆԱՍԱ-ի հատուկ հետախուզական ծրագրերում, և Վալերիայի նման գիտնականները մշակում են դրա օգտագործման ուղիները մարդուն ներսից տեսնելու համար: Մի օր “ես նույնիսկ կարող էի նախագծել 3D տեսանյութեր ձեր հեռուստացույցից անմիջապես դեպի ձեր հյուրասենյակ”: «Բացահայտեք Ձեզ և ձեր ուզածը, հավատացեք Ձեր ուժին, ապրեք առանց սահմանների», – ասում է Վալերիան,-«Դուք չեք բացահայտի Ձեզ ՝ հետևելով կանոններին և հնազանդ լսելով բոլորին»: