Category: Առցանց ուսուցում

Today I decided to tell you about my life motto. Like everyone, I have mottos which help me live more easily. Today I will tell you about two of them. First is “To forgive is divine”. Yes, it’s true. Not everyone can forgive. It is very difficult to understand people. It is difficult to get into their situation, to look at what happened with different eyes. Of course, it is not given to everyone, it is not so easy. I always try to forgive people, even though it doesn’t always work out. By forgiving people, you avoid a lot of arguments that can lead to the loss of loved ones. I advise everyone to make this their motto as well because it is very important․ Forgiving people makes life easier and carefree, it makes people happier. The next one is “You can!”. I really like this one and that’s why it’s my main motto. We all are human and we have the same chances and abilities and we all can achieve our goals. I always say to me that if someone could do it I would be able too and if no one could I would be the first one. We all must believe in us, believe that we can do everything we want. Only in this case we will achieve our goals and realize all our dreams.

Ֆիլմը այստեղ

Դիտեցի «Մահվան տեսիլ» ֆիլմը, որը նվիրված է հայ բանաստեղծ Եղիշե Չարենցին։ Ֆիլմում նկարագրվում է Չարենցի և իր ընտանիքի ապրումները։ Ֆիլմի սկզբում նրա ընտանիքին հյուրանոցի համարից դուրս հանելու դրվագն է։ Չարենցը, դա իմանալով, շատ է զայրանում։ Անմիջապես գալիս է ընտանիքի հետևից և ամբողջ ճանապարհին բարձր կրկնում է․ «Տեսեք, թե ինչպես են վարվել բանաստեղծի ընտանիքի հետ»։ Այդ դեպքից հետո նրանց է այցելում Խանջյանը, որը կարծես գիտեր, որ շուտով նրան սպանելու են։ Ասում էր Չարենցին, որ զգույշ մնա։ Հաջորդ օրը Չարենց իմանում է ընկերոջ մահվան մասին։ Այդ լուրը նա շատ ծանր է տանում։

Հետո ձերբակալում են նաև Չարենցին։ Բանաստեղծը բանտ գնալուց առաջ կնոջը խնդրում է, որպեսզի երեխաներին բերի, որ նա համբուրի։ Կինը հասկանում է, որ ցանկանում է հրաժեշտ տալ և ասում է, որ պետք չէ։ Բանաստեղծին մեղադրում էին հակահեղափոխական գործունեության ծավալման մեջ։ Նրան անվանում էին «ժողովրդի թշնամի»։ Բանտում Չարենցին հաջողվում է իր շապիկների վրա քիմիական մատիտով մի քանի բանաստեղծություններ գրել։ Չարենցը խնդրել էր կնոջը, որպեսզի նա վստահի Ռեգինային և ամբողջը տա նրան։ Այդ բոլոր բանաստեղծությունները հրատարակվեցին միայն այն ժամանակ, երբ արդեն Չարենցը արդարացվել էր։ Ձերբակալում են նաև կնոջը՝ Իզաբելլա Չարենցին։ Երկու երեխաներն էլ հայտնվում են որբանոցում։ Կինը արդարացվում է 1967 թվականին, սակայն հաջորդ տարի մահանում է։ Չարենցը վախճանվում է հենց բանտում։

Հետաքրքիր տեսանյութեր Եղիշե Չարենցի, նրա տան և բանաստեղծությունների մասին։

ԲԱՑԱՀԱՅՏՈՒՄ. Եղիշե Չարենց

Եղիշե Չարենցի տունը Կարսում

Բանաստեղծությունները

Կարող եք դիտել նաև Փաստագրական ֆիլմ Եղիշե Չարենցի մասին

Լուսամփոփի՜ պես աղջիկ՝ աստվածամոր աչքերով,
Թոքախտավոր, թափանցիկ, մարմինի՜ պես երազի,
Կապու՜յտ աղջիկ, ակաթի ու կաթի պես հոգեթով,
Լուսամփոփի՜ պես աղջիկ…

Ես ի՞նչ անեմ, ի՞նչ անեմ, որ չմեռնի իմ հոգին,
Որ չմարի իմ հոգին քո ակաթե աչքերում․
Ես ի՞նչ անեմ, որ մնա ծիածանը երեքգույն,
Որ չցնդի, չմարի՜ իմ հոգու հեռուն…

Լուսամփոփի՜ պես աղջիկ՝ աստվածամոր աչքերով,
Թոքախտավոր, թափանցիկ, մարմինի՜ պես երազի,
Կապո՜ւյտ աղջիկ, ակաթի ու կաթի՜ պես հոգեթով,
Լուսամփոփի՜ պես աղջիկ…

Չարենցը գրում է երկնային գեղեցկություն ունեցող մի աղջկա մասին։ Նրա կարծիքով աղջիկը ուներ աստվածամոր աչքեր։ Աղջկան նկարագրում է թոքախտավոր, թափանցիկ, կապույտ բառերով։ Գրում է, որ ակաթի ու կաթի պես, լուսամփոփի պես գեղեցիկ է աղջիկը։ Չարենցը մտավախություն ուներ, որ իր հոգին կարող է մեռնի աղջկա ակաթե աչքերում։ Հարցնում է աղջկան, թե ինչպես անի, որ չմարի ու չցնդի իր հոգին նրա աչքերում։ Ըստ իս՝ Չարենցը այս բանաստեղծությունում աղջկա կերպարով ներկայացրել է Հայաստանը։ Հայաստանը գեղեցիկ ու չքնաղ է, բայց միևնույն ժամանակ հիվանդ է։

Հիշում եմ դեմքը քո ծեր, մայր իմ անուշ ու անգին,
Լույս խորշոմներ ու գծեր, մայր իմ անուշ ու անգին:

Ահա նստած ես տան դեմ, ու կանաչած թթենին
Դեմքիդ ստվեր է գցել, մայր իմ անուշ ու անգին:
 
Նստել ես լուռ ու տխուր, հին օրերն ես հիշում այն,
Որ եկել են ու անցել, մայր իմ անուշ ու անգին:

Եվ հիշում ես քո որդուն, որ հեռացել է վաղուց,-
Ո՞ւր է արդյոք հեռացել, մայր իմ անուշ ու անգին:

Ո՞ւր է արդյոք հիմա նա, ո՞ղջ է արդյոք, թե մեռած,
Եվ ի՞նչ դռներ է ծեծել, մայր իմ անուշ ու անգին:

Եվ երբ հոգնած է եղել, և երբ խաբվել է սիրուց –
Ո՞ւմ գրկում է հեծեծել, մայր իմ անուշ ու անգին:

Մտորում ես դու տխուր, և օրրում է թթենին
Տխրությունը քո անծիր, մայր իմ անուշ ու անգին:

Եվ արցունքներ դառնաղի ահա ընկնում են մեկ-մեկ
Քո ձեռքերի վրա ծեր, մա՜յր իմ անուշ ու անգին…

Բանաստեղծությունը հեղինակի մոր մասին է։ Չարենցը շատ է սիրել ու հարգել իր մորը։ Չարենցը հիշում է մոր ծեր դեմքը, խորշումներ ու գծերը։ Հիշում է, թե ինչպես էր մայրը լուռ ու տխուր նստել տան դիմաց և հիշում հին օրերը։ Որդին հեռացել էր, և մայրը անգամ չգիտեր նա ողջ է, թե մեռած։ Մոր համար շատ բարդ էր ընդունել այն, որ իր որդին ապրում է օտարության մեջ։ Մայրը լաց է լինում և դառնաղի արցունքները ընկնում են նրա ծեր ձեռքերի վրա։

Թողած Կարսում, գետի ափին, տունս՝ շինված անտաշ քարով,
Կարսը թողած, Կարսի այգին ու հայրենի երկինքը մով
Եվ Կարինե Քոթանճյանին անգամ չասած մնաս բարով –
Ա՜նց եմ կենում հիմա օտար քաղաքների ճանապարհով:

Անց եմ կենում. շուրջս -մարդիկ, շուրջս դեմքեր հազա՜ր-հազա՜ր.
Շուրջս աշխարհն է աղմկում, մարդկային կյանքն անհավասար. –
Եվ ո՞վ կասի՝ ինչո՞ւ ես դու, – ո՞վ կասի, թե ո՞ւր հասար,
Դեմքերը, ախ, բութ են այնպես՝ կարծես շինված են տապարով:

Գորշ, տաղտկալի ու խելագար երգ է կարծես այս կյանքը մի.
Ինչ-որ մեկի սրտում բացված վերք է կարծես այս կյանքը մի,
Եվ ո՞ւմ համար, էլ ո՞ւմ համար կարոտակեզ երգե հիմի
Սիրտս՝ լցված տարիների սեղմ արճիճով ու կապարով:

Բայց շուրջս թող որքան կուզե աշխարհը այս խնդա, ցնդի –
Ես -հաշմանդամ ու խելագար ու հավիտյա՜ն վտարանդի՝
Դեպի երկի՜նք պիտի գնամ, դեպի եզերքը Ամենտի –
Իմ բա՜րձր, հին ու աստղային երազների ճանապարհով…

Ու էլ ամե՛ն մեղքի համար սիրտս հիմա ունի ներում.
Պիտի անդարձ ես հեռանամ, պիտի գնամ՝ ա՛չքս է հեռուն.
Թե Կարինե Քոթանճյանին տեսնեք Կարսի փողոցներում –
Ասե՛ք նրան՝ Չարենցն ասավ -մնաս բարո՜վ, մնաս բարո՜վ…

Տաղ անձնական բանաստեղծությունը իր բովանդակությամբ տարբերվում է Չարենցի հեղափոխական երգերից, պոեմներից և բանաստեղծություններից: Այս բանաստեղծությունը շատ հուզիչ է։ Բանաստեղծության մեջ հերոսը ներկայացնում է իր թափառումների պատմությունը: Ստեղծագործության մեջ շատ պարզ երևում է նրա տառապող հոգին, շրջապատի մարդկանց բթությունն ու անտարբերությունը: Դա շատ էր մտահոգում հեղինակին։

Չարենցը իր կամքին հակառակ հեռանում էր իր ծննդավայրից՝ Կարսից։ Կարսում թողնում է նաև սիրած աղջկան՝ Կարինե Քոթանճյանին: Հերոսը նույնիսկ Կարինե Քոթանճյանին հրաժեշտ չի հասցնում տալ։ Այդ պատճառով խորանում նրա հոգեվիճակը: Բանաստեղծության միջոցով նա նկարագրում է կյանքի դառնությունը և դաժանությունը։ Կյանքը համեմատում է ինչ որ մեկի սրտում բացված վերքի հետ։

Հոգնել եմ արդեն հանդարտ հոսելուց,
Իմ մտքերի հետ մթնում խոսելուց,
Սեթևեթ խոսքից, սեթևեթ սիրուց
Հոգնել եմ արդեն։

Հոգնել եմ թաքուն ալեկոծվելուց,
Առ ու ծախի մեջ այսքան փորձվելուց,
Կշտամբանքներով ռմբակոծվելուց
Հոգնել եմ արդեն։

Հոգնել եմ արդեն զուր թափառելուց,
Սուտ կուռքերի դեմ մոմեր վառելուց,
Ամեն պարողի ծափահարելուց
Հոգնել եմ արդեն։

Հոգնել եմ ամեն հովից թեքվելուց,
Հոգուս մեջ հոգուս ցավը հեգնելուց,
Ինքս իմ ստվերից ահաբեկվելուց
Հոգնել եմ արդեն։

Հոգնել եմ հոգնած մարդկանց օգնելուց,
Կրկնված երգերն անվերջ կրկնելուց,
Հոգնել եմ նաև այսքան հոգնելուց,
Հոգնել եմ, հոգնել։

Համո Սահյանը այս բանաստեղծությամբ ժողովրդին ներկայացնում է իր ապրումներն ու հույզերը, դժգոհությունն ու հոգեվիճակը։ Հեղինակը՝ որպես ակնարկ, գրել է ինչից է հոգնել։ Հոգնել է հանդարտ հոսելուց, իր մտքերի հետ մթնում խոսելուց, սեթևեթ խոսքից, սեթևեթ սիրուց, թաքուն ալեկոծվելուց, կշտամբանքներով ռմբակոծվելուց, զուր թափառելուց, հոգնած մարդկանց օգնելուց, կրկնված երգերն անվերջ կրկնելուց։ Ըստ իս՝ յուրաքանչյուրիս մոտ էլ եղել է, որ հոգնելով ամեն ինչից, ցանկացել ենք փակվել մի փոքրիկ անկյունում և մոռանալ ամեն ինչ, մնալ մենակ՝ մեր մտքերի հետ։ Ինձ թվում է, որ հենց այսպիսի բարդ շրջանում է եղել նաև Սահյանը՝ այս բանաստեղծությունը գրելուց։

Առ քո թևերին, տար ինձ, ժամանակ,
Ես ետ մնալուց շատ եմ վախենում:
Հուշերից որքան հեռու եմ կենում,
Մեկ է, կապում են թևերս նրանք:

Ակնթարթի մեջ դու կուլ ես տալիս
Այնպիսի մի նոր հավիտենություն,
Որ խոսքս հազիվ հասած բերանիս,
Դառնում է արդեն խորին հնություն:

Դուրս հանիր ինձ այս մթին կիրճերից,
Որ քեզ հասկանամ և ինձ ճանաչեմ:
Փրկիր ինձ այս խուլ ախ ու ճիչերից,
Տուր ինձ քո ոգին, որ ես շառաչեմ:

Տուր ինձ քո ոգին, որ ես շառաչեմ,
Որ ես դադարեմ հանդարտ հոսելուց,
Ինձնից խոսելուց քեզնից չամաչեմ,
Ինձնից չամաչեմ քեզնից խոսելուց:

Տուր ինձ քո ոգին, քո միտքը ներհուն,
Առ ինձ հանճարեղ քո տարերքի մեջ,
Որ չմոլորվեմ քո ոլորտներում
Եվ իմ հոգու բարդ տիեզերքի մեջ:

Պարզեցրու, զտիր խոհերն իմ խառնակ,
Առ քո թևերին, տար ինձ, ժամանակ:

Համո Սահյանի «Տար ինձ, ժամանակ» բանաստեղծությունը շատ դուր եկավ ինձ։ Բանաստեղծությունը ժամանակի մասին է։ Հեղինակը կարծես վախենում է ժամանակից, վախենում է, որ կմոլորվի նրա ոլորտներում և ետ կմնա։ Ժամանակը այնքան արագ է անցնում, որ կորցնում ես նրան կառավարելու ունակությունդ։ Հենց սրանից էլ վախենում է Սահյանը։ Հեղինակը կարծես այս բանաստեղծությամբ դիմում է ժամանակին, խնդրում, որ դուրս հանի իրեն իր մթին կիրճերից, փրկի իրեն այդ խուլ ախ ու ճիչերից և տա իր ոգին, որպեսզի նա շառաչի։ Խնդրում է, որ պարզեցնի ճանապարհը, վերցնի իր թևերին և իր հետ տանի նրան։