Ինչ է համացանցը և երբ է ձևավորվել
Համացանցը համակարգչային ցանցերի փոխկապակցված համաշխարհային համակարգ է, որն օգտագործում է համացանցային արձանագրության հավաքակազմը, որպեսզի կապակցի համացանցին միացված սարքերը: Այն ցանցերի ցանց է, որը բաղկացած է տեղական և համաշխարհային մակարդակի մասնավոր, հանրային, ակադեմիական, գործարար և կառավարական ցանցերից, որոնք միացված են էլեկտրական, անլար և օպտիկական ցանցային տեխնոլոգիաների լայն տիրույթներով: Համացանցը սպասարկում է տեղեկատվական ռեսուրսների և ծառայությունների լայն տիրույթի, ինչպիսիք են համաշխարհային սարդոստայնի (World Wide Web) փոխկապակցված հիպերտեքստային փաստաթղթերը և հավելվածները, էլեկտրոնային փոստը, հեռախոսակապը և ֆայլերի կիսումը։
Համացանցը սկսել է ձևավորվել 1960-ական թվականներից, երբ Միացյալ Նահանգների դաշնային կառավարության կողմից հանձնարարված էր հետազոտություններ կատարել համակարգչային ցանցի միջոցով հուսալի և անխափան կապ ստեղծելու նպատակով: 1990-ականների սկզբին ժամանակակից համացանցի սկիզբը դրվեց առևտրային ցանցերին ձեռնարկությունների միացումով, և հիմնարկային, անձնական ու բջջային համակարգիչների միացումը այդ ցանցին նպաստեց վերջինիս արագ աճին: 2000-ականների վերջին համացանցային ծառայությունները և տեխնոլոգիաները ներառվել են մարդկային կյանքի գրեթե բոլոր ոլորտներում: Ավանդական հաղորդակցման կապի միջոցները, ներառյալ՝ հեռախոսակապը, ռադիոն, հեռուստատեսությունը, թղթային փոստը և թերթերը, վերափոխվում, վերանայում են իրենց ծառայությունները՝ ստեղծելով առցանց նոր ծառայություններ, ինչպիսիք են էլեկտրոնային փոստը, համացանցային հեռախոսակապը, համացանցային հեռուստատեսությունը, առցանց երաժշտությունը, թվային թերթերը, վիդեո հոսքային կայքերը։ Թերթերը, գրքերը և այլ տպագիր հրատարակություններ, ադապտացվելով վեբ տեխնոլոգիաներին, վերափոխվում են բլոգների, վեբ հոսքերի և առցանց լրատվամիջոցների: Համացանցն ակտիվացրեց և արագացրեց անձնական շփումների նոր ձևեր՝ ակնթարթային հաղորդագրությունների, համացանցային համաժողովների և սոցիալական ցանցերի միջոցով: Առցանց խանութների թիվը սրընթաց աճեց, ինչպես մանրածախ առևտրի, այնպես էլ փոքր և միջին ձեռնարկությունների և ձեռնարկատերերի համար, քանի որ դրանք հնարավորություն են տալիս ընդլայնել ընկերությունների ֆիզիկական ներկայությունը, որպեսզի ավելի մեծ շուկա սպասարկեն կամ նույնիսկ ամբողջությամբ ապրանքներ վաճառեն և ծառայություններ մատուցեն համացանցում: Բիզնեսը բիզնեսին և ֆինանսական ծառայությունները համացանցում ազդում են բոլոր բնագավառների մատակարարման շղթաների վրա:
Ինտերնետի հնարավորությունները և թե ում է այն պատկանում
Մի պահ մտածեք ինտերնետի հնարավորությունների մասին: Այն ցանցային համակարգչային համակարգերի հավաքածու է, որոնք տարածված են ամբողջ երկրագնդի վրա: Դա կախված է մի շարք կանոններից, որոնք կոչվում են պրոտոկոլներ: Այս պրոտոկոլները հնարավորություն են տալիս համակարգչային հաղորդակցություն ցանցերի միջոցով: Այնուհետև կան այսպես ասված արբանյակներ, որոնք ազդանշաններ են հաղորդում համակարգիչների և ցանցերի միջև:
Ինտերնետը հսկա համակարգ է, որը բաղկացած է շատ ավելի փոքր համակարգերից: Ինտերնետի մասին այսքան տեղեկանալուց հետո հարց է առաջանում։ Եթե դա մեկն է, արդյո՞ք այն ունի մեկ սեփականատեր: Կա՞ որևէ անձ կամ կազմակերպություն, որը վերահսկում է ինտերնետը: Եթե Ինտերնետը մեկ սուբյեկտ ենք համարում, ապա այն ոչ ոքի չի պատկանում: Կան կազմակերպություններ, որոնք սահմանում են Ինտերնետի կառուցվածքը և թե ինչպես այն պետք է գործի, բայց ինտերնետը իրենց չի պատկանում: Ոչ մի կառավարություն չի կարող հավակնել ինտերնետ ունենալուն, ինչպես նաև որևէ ընկերություն: Ինտերնետը նման է հեռախոսային համակարգի. ամբողջը ոչ մեկին չի պատկանում:
Մյուս կողմից ՝ ինտերնետը պատկանում է հազարավոր մարդկանց և կազմակերպությունների: Ինտերնետը բաղկացած է բազմաթիվ տարբեր կտորներից, որոնցից յուրաքանչյուրը սեփականատեր ունի: Այս սեփականատերերից ոմանք կարող են վերահսկել ձեր ինտերնետ հասանելիության որակը և մակարդակը: Հնարավոր է, որ ինտերնետը չի պատկանում նրանց, բայց նրանք կարող են ազդել ձեր ինտերնետի վրա:
Տարբեր համակարգչային համակարգերի միջև ինտերնետային երթևեկություն իրականացնող ֆիզիկական ցանցը ինտերնետի ողնաշարն է: Ինտերնետի առաջին օրերին ARPANET- ը ծառայում էր որպես համակարգի ողնաշար:
ARPANET-ը համակարգիչների ցանց էր, որը տեղակայված էր տարբեր համալսարաններում, պետական մարմիններում և հետազոտական հաստատություններում: Մարդիկ, ովքեր կառուցել են ARPANET-ը, նախագծել են բազմաթիվ պրոտոկոլներ, որոնք այսօր օգտագործում է ինտերնետը: ARPANET-ը միացավ մի քանի այլ համակարգչային ցանցերի և ծնվեց ինտերնետը: ARPANET-ի համար պատասխանատու գործակալությունը Պաշտպանության առաջատար հետազոտական նախագծերի գործակալությունն էր (DARPA), Միացյալ Նահանգների Պաշտպանության դեպարտամենտի մասնաճյուղը: Քանի որ ARPANET-ը ԱՄՆ կառավարության կողմից հովանավորվող նախագիծ էր, կարող ենք պնդել, որ ժամանակին ԱՄՆ կառավարությունն էր ինտերնետի սեփականատերը: 1966 թ.-ին Առաջադեմ հետազոտական նախագծերի գործակալությունը (ARPA) ներկայացրեց մի ծրագիր մի քանի հետազոտական հաստատությունների հետ, որը կոչվում էր «Ռեսուրսների փոխանակում»: ARPA-ի նպատակն էր կապել տարբեր համակարգիչներ միմյանց հետ, որը և՛ համակարգչային ընդհանուր հզորությունը կբարձրացներ, և՛թույլ կտար ապակենտրոնացնել տեղեկատվության պահպանումը։ ԱՄՆ կառավարությունը ցանկանում էր միջոց գտնել, որի շնորհիվ օրինակ `միջուկային հարձակման դեպքում, հնարավորություն լիներ տեղեկատվություն ստանալ և տարածել: Նաև ցանկանում էին գտնել համակարգիչներ ցանցավորելու միջոց, որի շնորհիվ համակարգի մյուս մասերը կարող էին շարունակել գործել, նույնիսկ եթե մեկ մասը դադարեր աշխատելը:
ARPA- ի հետ քննարկումները աստիճանաբար տեսականից վերածվեցին այս ցանցերի կառուցման իրական առաջարկների: 1968 թ.-ին ARPA- ն մի քանի հաստատություններին ուղարկեց Գնանշման հարցման հայտ (RFQ) `խնդրելով հայտեր ներկայացնել առաջին լայն ցանց ստեղծելու վերաբերյալ: Սկզբում որոշվեց ստեղծել մեքենաներ, որոնք կստեղծեն բաց հաղորդակցություն չորս տարբեր համակարգիչների միջև, որոնք աշխատում են չորս տարբեր համակարգերի վրա:
Համացանցը շարունակում է աճել, որը պայմնավորված է առցանց տեղեկատվության և գիտելիքների, առևտրի, զվարճանքի և սոցիալական ցանցերի մեծ քանակությամբ: 1990-ականներին հանրային համացանցային կապի թրաֆիկը տարեկան աճել էր 100 տոկոսով, իսկ համացանցից օգտվողների տարեկան աճը միջինում կազմում էր 20% -ից 50%: Ցանցի օրգանական աճը հիմնականում պայմանավորված է կենտրոնական կառավարման բացակայությամբ, ինչպես նաև համացանցային արձանագրությունների ոչ հեղինակային բնույթով, որն ապահովում է վաճառողի փոխգործունակությունը և բացառում է որևէ մեկին շատ մեծ վերահսկողություն իրականացնել ցանցի նկատմամբ: 2011 թվականի մարտի 31-ի դրությամբ համացանցային օգտատերերի ընդհանուր թիվը կազմել է 2.095 մլրդ մարդ (աշխարհի բնակչության 30.2%-ը): Գնահատվել է, որ 1993 թվականին երկկողմանի կապի միջոցով փոխանցված թվային տեղեկատվության միայն 1%-ն է փոխանցվել համացանցով, 2000 թվականին այդ ցուցանիշն աճել է մինչև 51%, իսկ 2007 թվականին թվային տեղեկատվության ավելի քան 97%-ը փոխանցվել է համացանցով:
Օգտագործողներ
Համացանցի օգտագործումը մեծ աճ է գրանցել: 2000 թվականից մինչև 2009 թվականն աշխարհում համացանցից օգտվողների թիվը 394 միլիոնից աճեց մինչև 1,858 միլիարդ: 2010 թվականին աշխարհի բնակչության 22 տոկոսը համացանցին հասանելիություն ուներ, օրական կատարելով 1 միլիարդ որոնում Google-ում և 2 միլիարդ տեսանյութերի դիտում YouTube-ում, բլոգների ընթերցում 300 միլիոն օգտվողների կողմից: 2014 թվականին համացանցից օգտվողների քանակը գերազանցեց 3 միլիարդը կամ աշխարհի բնակչության 43.6 տոկոսը, սակայն օգտվողների երկու երրորդն ամենահարուստ երկրներից էր, որոնցից Եվրոպական երկրների բնակչության 78.0 և Ամերիկայի բնակչության 57.4 տոկոսն օգտվում էր համացանցից։
Մի քանի հետաքրքիր փաստեր համացանցի մասին
- Չինաստանն ունի բուժման հատուկ ճամբարներ` ինտերնետից կախվածություն ունեցող մարդկանց համար:
- Օրական 30.000 կայքէջեր ենթարկվում են հաքերային հարձակման:
- Էվերեստ լեռան ճանապարհին նկատվել է ամենաբարձր ինտերնետ արագությունը:
- Ամերիկացի մեծահասակների 15%-ը չի օգտվում ինտերնետից:
- Հետազոտողները բանավիճում են այն հարցի շուրջ, թե ինտերնետից կախվածություն ունեցող մարդկանց դասե՞ն արդյոք հոգեկան հիվանդություններ ունեցողների թվին, թե՝ ոչ։
- Ամեն օր ավելի քան 100․000 նոր կայքեր են բացվում համացանցում։
- Մեծ Բրիտանիայում 9 մլն մեծահասակներ երբևէ չեն օգտվել ինտերնետից։
- Ինտերնետի օգտատերերը 1 րոպեում ուղարկում են 204 մլն հաղորդագրություն՝ էլ․ փոստի միջոցով։
- Իտալացիների 1/3-ը երբեք ինտերնետ չի օգտագործել։
- «LOL» նշանակում է «շատ սեր (lots of love)»։
- Ուսումնասիրությունները պարզել են, որ այն մարդիկ, ովքեր շատ ժամանակ են ծախսում ինտերնետում, ավելի հավանական է, որ ճնշված, միայնակ և հոգեպես անկայուն են։
- Twitter-ում առաջին գրառումը եղել է 2006-ի մարտի 21-ին, նրա ստեղծող Ջեկ Դորսիի կողմից:
- YouTube-ում տեղադրված առաջին տեսանյութը «Ես գազանանոցում եմ» հոլովակն է, տեղադրված 2005-ի ապրիլի 23-ին: Հետաքրքիր է, որ հոլովակը դեռևս գոյություն ունի և ունի 15 միլիոն դիտում:
- Sina Weibo-ն Twitter-ի չինական անալոգն է, և ունի ավելի քան 280 միլիոն օգտագործող: Իսկ հենց Twitter-ը՝ «ընդամենը» 250 միլիոն:
- GOOGLE համակարգում ցանկացած հարց անցնում է միջինը 2500 կմ մինչև տվյալների մշակման կենտրոն և հետ է վերադառնում օգտագործողի մոտ, փնտրման արդյունքով:
Աղբյուրները՝
Մելինե Մարտիրոսյան 