Month: September 2020

Ակուտագավա Րյունոսկեն ճապոնացի գրող, ճապոնական նոր գրականության ներկայացուցիչ էր։ Ռյունոսկե Ակուտագավան ծնվել է 1892 թվականին մարտի 1-ին, կաթի վաճառական Տոսիձո Նիիհարայի ընտանիքում։ Երբ Ռյունոսկեն 10 տարեկան էր, նրա մայրը հոգեբուժարանում ինքնասպան է լինում։ Դրանից հետո նրան որդեգրում է մորեղբայրը։ Նրանց ընտանիքը ավանդապաշտ էր և իրենց նախնիներից շատերը գրողներ և գիտնականներ էին: Ռյունոսկեն այստեղ ծանոթանում է միջնադարյան գրականության հետ, նաև հին դարերի նկարչության հետ: Ակուտագավայի առաջին ստեղծագործությունները արդեն հաջողություն են բերում նրան։ Նրան մեծ ճանաչում են բերում «Ռասյոմոնի դարպասները», «Քիթ», «Դժոխքի տանջանքները» պատմվածքները։ 1916 թ-ից նա անգլերեն է դասավանդում ուսումնարաններից մեկում։ Այդ տարիներին գրում է Յասուկիտիի մասին պատմածքաշարը՝ «Ձկան շուկա», «Ստեղծագործություն», «Ա-բա-բա-բա-բա» և այլն։ Ակուտագավան նաև ուներ նյարդային խանգարումներ, որը նրան փոխանցվել էր թերևս մորից։ Չնայած առողջական վատ վիճակին նա այդ տարիներին է գրում իր լավագույն ստեղծագործություններից մեկը՝ «Թավուտում» պատմվածքը (1922)։ Կյանքի վերջին տարիները Ակուտագավան ունենում է ծանր նյարդային ապրումներ։ Նրան հետապնդում են ինքնասպանության մասին մտքեր, ինչի մասին գրված է նրա «Ապուշի կյանքը», «Ատամնավոր անիվներ» և «Նամակներ հին ընկերոջը» գրվածքներում։ 1927 թ. հուլիսի 24-ին ընդամենը 35 տարեկանում նա ինքնասպան է լինում ընդունելով «Բարբիտալ» դեղամիջոցի մեծ քանակություն։

Առաջին ինչուն Ֆաուստի մասին է, ով ամեն անգամ խնձորը տարբեր տեսանկյուններց էր տեսնում։ Սկզբում խնձորը իր համար «չարի և բարու իմացության պտուղն էր»:  Ապա նրա գիտակցության մեջ խնձորը միաձուլվեց «նատյուրմորտ»-ի, սննդի, փողի, տանջանքի գործիքի հասկացությանը։ Այս հատվածից հասկանում ենք, որ ամեն ինչ առաջին հայացքից կարող է խաբուսիկ թվալ։ Ամեն ինչին պետք է տարբեր տեսանկյուններց նայել, այնուհետև եզրակացություններ անել։

Երկրորդ ինչուն Սողոմոնի և Սաբայի մասին։ Սողոմոնը միայն մեկ անգամ էր տեսել Սաբային, բայց ամեն անգամ նրա անունը լսելիս հիացմունք էր ապրում։ Երբ նա իր կանանց, հարճերի և ծառաների հետ լռակյաց նստած էր մի սեղանի շուրջ, թագակիր գլուխը հակեց կրծքին և որոշ ժամանակ փակ աչքերով նստեց։ Հետո հանկարծակի գլուխը բարձրացրեց և սկսեց աշխույժ զրուցել և ծիծաղել, կարծես մոռացել էր Սաբայի՝ իր անպատասխան սիրո մասին։

Երրորդ ինչուն Ռոբինզոնի մասին է, ով ընտելացրել էր կապիկին, որովհետև ուզում էր տեսնել ինքն իր ծաղրանկարը։Այս հատվածը այն մասին է, որ յուրաքանչյուրս պետք է ինքներս մեզ կողքից նայենք։

«Տիգրան և Աժդահակ» վիպերգը գրի է առել Մովսես Խորենացին 5-րդ դարում։ Այդ ժամանակ հայոց թագավորը Տիգրանն էր, իսկ Մարաստանի թագավորը՝ Աժդահակը։ Հայոց ու մարաց պետությունները դաշնակիցներ էին համարվում: Սակայն Աժդահակին դուր չէր գալիս Տիգրանի ընկերությունը պարսիկ Կյուրոսի հետ։ Որոշում է պատերազմ սկսել Տիգրանի դեմ։ Պատերազմից առաջ Աժդահակը երազում տեսնում է իր կործանումը և փորձում է հաշտություն կնքել Տիգրանի հետ։ Կնքվում է պայմանագիր, ըստ որի Աժդահակը կնության է առնում Տիգրանի քրոջը՝ Տիգրանուհուն: Այդուհանդերձ Աժդահակը դավեր է նյութում ընդդեմ Տիգրանի։ Տիգրանուհու միջոցով դավադրությունը բացվում է։ Պատերազմ է սկսվում Տիգրանի և Աժդահակի միջև։ Տիգրանը սպանում է մարաց թագավորին և ազատում է քրոջը։

1. Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով ղ կամ խ։

Աղբյուր, աղջիկ, խրոխտ, աղտ (կեղտ), ախտ (հիվանդություն),
հախճապակի, աղքատ, բողկ, տախտակ, գաղթ, դաղձ, կմախք, դեղձ,
դեղձանիկ, եղբայր, զեղչ, թուղթ, կեղտ, կողպեք, կողք, հաղթել,
տաղտկալի, հղկել, ճեղք, կխտար, մաղթել, մեղք, մղկտալ, շաղկապ,
շղթա, թուխպ, ողբ, ողջ, ողկույզ, ցողաթաթախ, պղտոր, ուղտ
(սապատավոր կենդանի), ուխտ (երդում, դաշինք), փեղկ, ծխնի, փողք,
քաղցր, սանդուղք, ծխնելույզ, փախչել, սեղմել։

2.  Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով ր կամ ռ։
Վառվռուն, ախորժակ, բարբառ, խռխռալ, գանգուր, կենսաթրթիռ,
թրթուր, կարկառել, երկնակարկառ, սարսուռ, ճանկռել, դռդռալ, կռճիկ,
արժանի, ճռճռալ, արհամարհել, գրգիռ, խրճիթ, կրծել, խոշոր, խոժոռ,
թռվռալ, խրթխրթալ, ծռմռել, փրփռալ, փրփրել, փորփրել, քրքրել։

3. Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով բաց թողած տառերը (մ-ն, ժ-շ, զ-ս)։
ա) Ամբաստանել, ըմպանակ, ամբար, ամբարիշտ, շամփուր,
զամբյուղ, ամբարձիչ, ամբարտակ, շիմպանզե, անբարտավան, ամբիոն,
ամբոխ, ամբողջ, ամպամած, ամփոփ, ամֆիթատրոն, անբասիր,
բամբակ, բամբուկ, թմբուկ, գամփռ, դամբարան, ըմբոստ, ըմբռնել,
թմբլիկ, համբավ, անբավ, ճամբար, ճամփորդ, ճանապարհ, չեմպիոն,
սիմֆոնիա, սմբակ, սուսամբար, փամփուշտ։

բ) Ապառաժ, պատշգամբ, գույժ, դշխեմ, դշխո, երաշտահավ,
խոժոռ, խոշոր, հուժկու, դրժել, նաժիշտ, օժտել։

գ) Ավտոբուս, գիպս, բզկտել, վազքուղի, նարգիզ, համհարզ,
հիպնոս, որպես, ֆիզկուլտուրա։

«Արա Գեղեցիկ և Շամիրամ»-ը հայ ժողովրդական ավանդազրույց է, որը ձևավորվել է մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակում։ 5-րդ դարում այս ավանդազրույցը գրի է առել Մովսես Խորենացին։ Ըստ ավանդազրույցի հայոց արքան Արան էր, իսկ Ասորեստանի թագավորը՝ Նինոսը։ Նինոսի կինը՝ Շամիրամը, շատ եսասեր, ագահ, ինչպես նաև գեղեցիկ ու հմայիչ կին էր։ Շամիրամը խաբեությամբ դարձավ Ասորեստանի թագուհին և հրամայեց, որպեսզի սպանեն Նինոսին։ Իմանալով Արայի գեղեցկության մասին՝ ձգտում է տիրանալ նրան։ Ընծաներ է ուղարկում Արային, որպեսզի դառնա Ասորեստանի տիրակալը, սակայն Արան մերժում է։ Շամիրամը որոշում է զենքի ուժով հասնել իր նպատակին։ Նա պատվիրում է իր զորապետներին՝ ամեն կերպ ջանալ կենդանի պահել Արային։ Սակայն ճակատամարտում Արան զոհվում է։ Շամիրամը հրամայում է գտնել Արայի դիակը և բերել իր ամրոց։ Նա հույս ուներ, որ կարող էր վերակենդանացնել Արային, սակայն դիակը քայքայվում էր և Շամիրամը գաղտնի թաղում է Արային։ Նա լուր է տարածում, թե՝ Արալեզները դիակը լիզելով վերակենդանացրել են Արային։ Այդպես նա խաղաղեցնում է հայ ժողովրդին։                                                        

Այս ավանդազրույցը երկու տարբեր բնավորություններով հերոսների մասին է։ Այստեղ նկարագրվում է Արայի նվիրվածությունը իր ընտանիքին, կնոջը և ժողովրդին, իսկ մյուս կողմից՝ Շամիրամի եսասիրությունն ու ագահությունը։

Այն գիտությունը, որը ուսումնասիրում է մարդու և հասարակության կապը պետական և ոչ պետական կառույցների, պետության և այլ կառույցների հետ, պետության վարած քաղաքականությունը և դրա նպատակահարմարությունը առանձին ոլորտներում կոչվում է քաղաքագիտություն։ Աշխարհի առաջատար մի շարք քաղաքագետների կարծիքով՝ քաղաքագիտությունը գիտություն է իշխանության համար մղվող պայքարի և մրցակցության մասին։ Մինչև XX դարի 20-30 ական թվականները քաղաքական գիտությունը համարվում է ուսմունք, տեսություն պետության մասին։ Սակայն Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո այն առանձնացվեց պետականագիտությունից և դարձավ ինքնուրույն ուսումնասիրման առարկա։ Քաղաքագիտություն առարկան կարելի է ասել նոր ձևավորված սոցիալական գիտության ճյուղերից է և կան նաև մի շարք երկրներ, որտեղ նրա վերջնական կայացման գործընթացը դեռևս չի ավարտվել։ Քաղաքագիտությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել հասարակության քաղաքական կյանքի մասին, քանի որ այն միաժամանակ ուսումնասիրում է մի քանի գիտություն (քաղաքական փիլիսոփայություն, սոցիոլոգիա, հոգեբանություն)։ Այստեղ կարող է հարց առաջանալ, թե արդյո՞ք քաղաքագիտությունը առանձին գիտություն է։ Պատասխանը հետևյալն է, այո, քանի որ միևնույն օբյեկտը, որպես իրականության մի մաս, կարող է ուսումնասիրվել մի շարք գիտությունների կողմից։

Այսպիսով՝ քաղաքագիտությունը ուսումնասիրում է․

• մարդու և հասարակության փոխհարաբերությունների քաղաքական ոլորտը որպես հիմնական, առանձին օբյեկտ
• հասարակության քաղաքական կյանքի ոչ միայն առանձին կողմերը, այլև քաղաքական համակարգն ամբողջությամբ
• քաղաքականության հիմնական հարցի՝ իշխանական հարաբերությունների օրինաչափությունները

Այսպիսով, քաղաքագիտության օբյեկտը հասարակության քաղաքական ոլորտն է, իսկ առարկան՝ քաղաքական իշխանության ձևավորման ու զարգացման օրինաչափությունները։

Բոլորս էլ գիտենք, որ այնտեղ, որտեղ մենք ապրում ենք, այն, ինչը շրջապատում է մեզ մեր շրջակա միջավայրն է։ Շրջապատող միջավայրը բավականին լայն հասկացություն է և ընդգրկում է արհեստական միջավայրի (տնտեսություններ, արդյունաբերություն, ձեռնարկություններ և այլ ինժեներական կառույցներ) տարրերը, ինչպես նաև տվյալ հասարակարգի սոցիալական գործոնները։ Գիտության ու տեխնիկայի բուռն զարգացման, ազգաբնակչության նյութական, հոգևոր ու գեղագիտական պահանջների անընդհատ աճի ու բարելավման արդի պայմաններում շրջապատող միջավայրի պահպանման ու բնական պաշարների ռացիոնալ օգտագործման պրոբլեմը ձեռք է բերել կարևորագույն նշանակություն։ Մարդն իր գործունեությամբ ակտիվորեն ազդում է շրջապատող բնական միջավայրի վրա, և այդ ազդեցությունը կարող է ունենալ թե՛ դրական, և թե՛ բացասական հետևանքներ։ Այս նյութում կպորձեմ գնահատել իմ շրջակա միջավայրի որակը, օրինակներով կներկայացնեմ, թե ինչպես է շրջակա միջավայրը ազդում մեր և մեր առողջության վրա և կառանձնացնեմ ՀՀ-ում տարածված այն հիվանդությունները, որոնք կապված են շրջակա միջավայրի հետ։

Ապրում եմ Երևանում և չեմ կարող ասել, որ իմ շրջակա միջավայրը լիովին մաքուր է։ Օրինակ՝ դպրոց գնալիս՝ գետնին նկատում եմ կոնֆետների թղթեր, ծխախոտի մնացորդներ, պլաստիկ շշեր և մի շարք այլ թափոններ։ Երբեմն մարդիկ մնացորդները գետին են նետում և իրենց արդարացնում են այսպես․ «Մեկ կոնֆետի թուղթը կամ ծխախոտի մնացորդը բնության, շրջակա միջավայրի վրա չեն կարող ազդել»։ Բայց եկեք մի պահ պատկերացնենք, թե ինչ կլիներ, եթե բոլոր մարդիկ այդպես մտածեին։ Սարսափելի է անգամ պատկերացնելը, չէ՞։ Շրջակա միջավայրի աղտոտվածության գործում մեծ դեր ունեն նաև գործարանները, տրանսպորտային միջոցները, որոնք օդ են արտանետում մի շարք վնասակար գազեր, ինչը վտանգավոր է և՛ շրջակա միջավայրի, և՛ մեր առողջության համար։ Հենց այստեղից էլ պարզ է դառնում, թե մենք որքա՜ն մեծ վնաս կարող ենք հասցնել բնությանը՝ մեր շրջակա միջավայրին։ Շրջակա միջավայրին վնաս հասցնելով՝ մենք վնաս ենք հասցնում նաև ինքներս մեզ, մեր առողջությանը։ Մի շարք հիվանդություններ կապված են հենց բնության աղտոտվածության հետ։ Հիվանդություններից հիմնականում շատ տարածված են շնչառական օրգանների հետ կապված հիվանդությունները։

Ինչպես արդեն նշեցի, մարդը ակտիվորեն ազդում է շրջապատող բնական միջավայրի վրա։ Ազդեցությունը կարող է լինել և՛ դրական, և՛ բացասական։ Մի փոքր ներկայացնեմ դրական կողմերը։ Չորացվել և օգտագործվել են միլիոնավոր հեկտար ճահիճներ ու գերխոնավ հողատարածություններ, որի շնորհիվ խիստ կրճատվել են հիվանդությունները, ոռոգվել են անապատային հողերը, զգալի քանակով անապատներ, ձորեր ու լեռնալանջեր կանաչապատվել ու անտառապատվել են, քաղաքներում, գյուղերում ու ավաններում ստեղծվել են անտառագոտիներ։ Սակայն պետք չէ մոռանալ նաև բացասական կողմերի մասին։ Մարդկային արտադրական գործունեությունը լուրջ վտանգ կարող է սպառնալ շրջապատող միջավայրին, եթե այն իրականացվի առանց հաշվի առնելու շրջապատող միջավայրի պահպանության պայմանները։ Մասնավորապես վտանգավոր կարող են լինել էներգետիկայի և մշակող արդյունաբերության մի շարք ճյուղերի (նավթի վերամշակում, միջուկային էներգետիկա, քիմիական արդյունաբերություն, գունավոր մետալուրգիա) օբյեկտները, գյուղատնտեսության քիմիացումը, ավտոմոբիլային, ջրային և օդային տրանսպորտի աճը։ Բազմաթիվ երկրներ խմելու ջրի պակասի պատճառով սառցալեռներ են տեղափոխում Գրենլանդիայից։ Միաժամանակ ջրային աղբյուրներն ու Համաշխարհային օվկիանոսը աղտոտվում են արդյունաբերության, գյուղատնտեսության ու կոմունալ տնտեսության թափոններով։

Երբեք չպետք է մոռանալ, որ շրջապատող միջավայրի պահպանությունը շատ կարևոր դեր է խաղում մեզ համար։ Շրջակա միջավայրի պահպանութան հիմնական խնդիրներն են շրջակա միջավայրի բնական վիճակի պահպանումը, վերականգնումը, վնասազերծումը, բնական պաշարների խելամիտ օգտագործումը, շրջակա միջավայրի վրա ֆիզիկաքիմիական, կենսաբանական և այլ վնասակար ազդեցությունների նվազեցումն ու կանխումը։ Շրջակա միջավայրի պահպանության պետական քաղաքականությունն ու ռազմավարությունը մշակում է բնապահպանության նախարարությունը։ Գործում են նաև շրջակա միջավայրի պահպանության ազգային և միջազգային, պետական և ոչ պետական կազմակերպություններ։ Իսկ ինչ վերաբերում է մեզ, պետք է փորձել հնարավորինս քիչ աղտոտել մեզ շրջապատող միջավայրը, լինել ավելի ուշադիր բնության և նրա բարիքների հանդեպ։

1. Դո՛ւրս գրել այն բառերն ու բառաձևերը, որոնցում երկհնչյուն կա, և ընդգծե՛լ երկհնչյունը:

Գարունդ հայերեն է գալիս,   (հայերեն)

Ձյուներդ հայերեն են լալիս….(ձյուներդ)

Լույսը յոթ անգամ չեմուչում արեց,(լույսը, յոթ)

Յոթ թռչուն պոկվեց յոթ բարդու ճյուղից…(ճյուղից)

Հայաստան ասելիս այտերս այրվում են,(Հայաստան, այտերս,այրվել)

Հայաստան ասելիս ծնկներս ծալվում են,

Չգիտեմ՝ ինչո՞ւ է այդպես։(այդպես)

Ծանր նստել է քարափը ձորում,

Հյուրընկալ տերը մանկության ձորի։(հյուրընկալ,մանկության)

Ամպե՛ր, արծիվնե՛ր, կաքավնե՛ր համեստ

Եվ թափառական ուլե՛ր քարայծի,(քարայծի)

Մի՛ չարաշահեք բարությունը մեծ(բարություն)

Ու համբերությունն այս մեծ քարափի։(համբերություն, այս)

Թողե՛ք՝ նա մի քիչ ինքն իր հետ մնա,

Իր ներսը նայի, և ով իմանա,(նայի)

Գուցե թե սրտից մի աղբյուր հանի(աղբյուր)

Կամ թե այնպիսի մի հարստություն,(այնպիսի, հարստություն)

Որ ուրիշ քարափ աշխարհում չունի։

2.Արտագրե՛լ՝ լրացնելով երկհնչյունները։

Առավոտյան, ծովեզրյա, այծյամ, արդյոք, մատյան, առյուծ, բազմամյա,ստորոգյալ, լուսնյակ, Կորյուն, եղյամ, սայթաքել, կայսր, եռամսյակ, լռակյաց, գործունյա, դղյակ, ծննդյան, կղզյակ, մշակույթ, անասնաբույժ, մեղվաբույծ,համբույր, եղջյուր, թեյաման, սառուցյալ, նյութ, ձյութ, կույտ, շաբաթօրյակ,հյուսն։

3.Դո՛ւրս գրել այն բառերը, որոնցում մեկից ավելի երկհնչյուն կա։

Արտաժամյա, պայթյուն, հայություն, օտարերկրյա, գյուղական, միջանկյալ, մայրություն, այժմյան, մագաղաթյա, ներքոհիշյալ, կայունություն, արքայորդի, հարյուրամյա, լայնություն, հարաբերյալ, վայրագություն, գրաբարյան, մետաքսյա, յուրային։

4. Որոշե՛լ տրված բառերից յուրաքանչյուրի ձայնավորների ու բաղաձայնների քանակը։

Ակունք(երկու ձայնավոր, երեք բաղաձայն), բարձունք(երկու ձայնավոր, հինգ բաղաձայն), խճանկար(երկու ձայնավոր, հինգ բաղաձայն), անդունդ(երկու ձայնավոր, չորս բաղաձայն), հրաժեշտ(երկու ձայնավոր, հինգ բաղաձայն), պայթյուն(երկու ձայնավոր, հինգ բաղաձայն), դաստիարակ(չորս ձայնավոր, հինգ բաղաձայն), մանրէ(երկու ձայնավոր, երեք բաղաձայն), սրբատաշ(երկու ձայնավոր, հինգ բաղաձայն), հյուլե(երկու ձայնավոր, երեք բաղաձայն), անընդհատ(երեք ձայնավոր, հինգ բաղաձայն), սրընթաց(երկու ձայնավոր, հինգ բաղաձայն), մերթընդմերթ(երեք ձայնավոր, ութ բաղաձայն), մտավոր(երկու ձայնավոր, չորս բաղաձայն), դազգահ(երկու ձայնավոր, չորս բաղաձայն):

5.  Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով յա, իա, եա։

Հեքիաթ, ակացիա, բամիա, այծյամ, էներգիա, Անդրեաս, եղյամ, էքսկուրսիա, խավիար, կղզյակ, Սուքիաս, կրիա, միլիարդ, վայրկյան, Բենիամին, մումիա, Սիսիան, փասիան, միմյանց, Արաքսյա, դաստիարակ, լյարդ, քիմիա, օվկիանոս, անցյալ, Ազարիա, Անանիա, Եղիա, Եղիազար, Երեմիա, հեծյալ, Զաքարիա, Մարիամ, Ամալյա, Օֆելյա։

6.  Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով յո, իո, եո։

Ամբիոն, աքսիոմ, բրաբիոն, լեգեոն, հետյոտն, արդյոք, մարմարիոն, թեորեմ, մեդալիոն, միլիոն, ակորդեոն, չեմպիոն, պանսիոնատ, Սրապյոն, տրիլիոն, օրիորդ, ավիացիոն, ինդուկցիոն, ամեոբա, քամելեոն։

7. Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության գրելով յ տառը։

Կայուն, հայելի, Միքայել, զրոյական, էություն, նայել, վայելել, գաիսոն, էակ, ատամնաբույժ, Ռաֆայել, միայն, պոեմ, պոետ, միասին, հիանալ, թեյել, խնայել, հիանալ, որդիական։

1. Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով է կամ ե։
   Այգեէտ, այժմէական, անէական, անպատեհ, առէջ, առօրեական,
   անվրեպ, գոմեշ, գրեթե, դողէրոցք, ելևէջ, երբևէ, երբևիցե,
   էլեկտրաէներգիա, էմալե, ինչևէ, ինչևիցե, լայնէկրան, խեցի, կրետ,
   հէկ, հապճեպ, հիպոթեզ, հյուլե, հնէաբան, մանանեխ, մանրէ,
   միջօրեական, որևէ, որևիցե, պոեմ, սեթևեթել, վայրէջք, տիեզերք,
   տոթակեզ, տրիոլետ, քրիստոնեական։
2. Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով օ կամ ո։
   Ականջօղ, ամանորյա, ամենօրյա, անօգնական, անօթևան, անորոշ,
   ապօրինի, արծաթազօծ, բացօթյա, բնօրրան, գազօջախ, գիշերուզօր,
   գիշերօթիկ, զորք, լավորակ, կեսօր, հանապազորդ, հանապազօրյա,
   հոգս, հօդս ցնդել, հոտնկայս, մեղմօրոր, մեղմորեն, միօրինակ,,
   նախօրոք, ոսկեզօծ, ջրօրհնեք, վաղորդայն, վաղօրոք, տասնօրյակ,
   տարորոշել, տափօղակ, օրըստօրե, օրորել։
3. Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով ը տառը։
   Ակնդետ, ակնթարթ, անակնկալ, անընդհատ, առընթեր,
   առնչվել, գույնզգույն, դասընթաց, դասընկեր, երկընտրանք,
   ինքնըստինքյան, լուսնկա, խոչընդոտ, կորնթարդ, համընկնել,
   հյուրընկալ, ձեռնտու, ճեպընթաց, մերթընդմերթ, նորընտիր,
   որոտընդոստ, սրընթաց, ունկնդիր: